مادها

خانه


درباره شوش بیشتر بدانيم
تاریخ شوش
اماکن زیارتی و تاریخی
کلیپ های هنری
پژوهش های تاریخی و فرهنگی
عکس های ماهواره ای
چغازنبیل و هفت تپه
آلبوم تصاویر
تماس با ما
اطلاعات عمومی تاریخ باستان
Ü لينکستان
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



اين دسته از آرياييان پس از ورود به سرزمين ايران مسير خود را در نواحي غربي و شمال غرب تا جائيكه سلسله جبال زاگرس قرار دارد ادامه دادند و سپس به دليل نوع معيشت يعني رمه گرداني، نواحي كوهستاني غرب را براي زندگي برگزيدند. و بدين ترتيب با اقوام بومي ايران كه خود داراي تمدن بودند نظير لولوبيها ، كاسي ها، گوتي ها و مانايي ها همسايه شدند. تقريباً همزمان با ورود مادها اين منطقه صحنه تاخت و تاز اقوام ساكن بين النهرين (ميان دو رود) كه همسايگان نزديك ايران زمين محسوب شدند گرديده بود كه از مهمترين آنان آشوريان بودند كه بهترين تمدن ايراني يعني ايلام توسط آنان به نابودي كشيده شده بود.

منابع نوشته كهن مربوط به دوران ماد ، به زبانهاي گوناگون مانند بابلي ، آشوري ، ايلامي ، اورارتويي ، پارسي باستان ، اوستايي ، ارمني قديم ، عبري قديم ، يوناني ، لاتيني ، آرامي و مي باشند كه به دليل تنوع آنها ، و مشكلات فراوان در خواندن كامل برخي از اين زبانها و انجام نگرفتن يك بررسي تطبيقي بر روي آنها نمي توان بهره لازم را از اين منابع گرفت . از سوي ديگر ، در نوشته هاي آشوري با توجه به همجواري آن سرزمين با ايران در دوران ماد و تعداد فراوان كتيبه هاي به جاي مانده در آن زبان كه به اعتباري بايد بيشترين اطلاعات را درباره اين دوران در برداشته باشند ، از سال سي ام قرن هفتم پيش از ميلاد به بعد هيچ چيز درباره ماده ها وجود ندارد .
در ميان نوشته هاي مختلف ، بيش ازهمه رساله مختصر هرودوت است كه با وجود همه ايرادهاي وارد بر آن، آگاهيهاي قابل ملاحظه اي درباره مادها به دست مي دهد، به ويژه درباره دوران مهم شكل گيري و گسترش آن دولت يعني زماني كه منابع آشوري آن را مسكوت گذارده اند .
مادها كم كم پس از استقرار و اسكان در اين نواحي خطر حملات همسايگان را مزه مزه كردند و با مشاهده ضعف اتحاديه ماننايي با الهام از تجربه اين اتحاديه سعي در ايجاد يك ائتلاف قدرتمند نمودند كه در برگيرنده همه اقوام آريايي و غير آريايي ساكن نواحي غربي كه پيكان حمله مهاجمان بسوي آنان متوجه بود شود و تحت يك هدف مشترك كه در حفظ استقلال و هويت خود در برابر اقوام مهاجم خلاصه مي شد. كه اين فكر پس از اندك زماني منجر به تشكيل اولين دولت قدرتمند آريايي در ايران توسط مادها گرديد. بدين منظور پس از شور و مشورت اقوام مادي با يكديگر متحد شدند و بر آن شدند كه بهترين شخص را كه توانايي اداره اتحاديه را داشته باشد به رهبري انتخاب كنند تا اينكه شخص مورد نظر يعني ديوكس يا ديااكو اين امر خطير را به عهده گرفت وي در ميان قوم خود به دادرسي و داوري مشغول بود. و به صداقت و امانت و عدالت خواهي شهره بود. اقوام مادي تلاش خود را براي ايجاد پادشاهي به منصه ظهور رساندند بدين ترتيب بناي شهر اكباتان يا هگمتانه كه اكنون همدان خوانده مي شود با شكل زيباي معماري خود كه هفت ديوار دايره اي تو در تو را شامل مي شد آغاز گرديد كه سبب محافظت از سرزمين ماد به شكل دژ مستحكمي درآمد. اتحاد اقوام مادي توسط ديااكو طي 50 سال حكومت وي شكل گرفت. پس از ديااكو اتحاديه و همچنين دولتي را كه پدر شكل داده بود به فرهورتيش رسيد. كه سعي وي در حمله به آشوريان و غلبه بر آنها نتيجه معكوس داد زيرا همزمان اقوام سكايي به قلمرو ماد يورش برده و موفق شدند علاوه بر فتح آن به مدت 28 سال اين قلمرو را تحت سيطره و سلطه خود قرار دهند، ولي پس از اين مدت اين نقيصه و اين دوران فترت با هوشمندي و كياست هوخشتره پسر فرهورتيش جبران گرديد ولي با افزايش نيروي نظامي و تشكيل اتحاديه اي پنهاني از دولتهاي كوچك و بزرگ مستقر در فلات ايران كه پيوستگي و قرابت فرهنگي داشتند. ابتدا سكاها را شكست داده و ا ز قلمرو خويش بيرون راند و سپس با كمك متحدين خود از جمله بابليها كه دشمن آشور گرديده و به اتحاديه ايرانيان پيوسته بود موفق به انقراض دولت آشور گرديد و بعد از آن با لوت ليدي يا لوديه در آسياي صغير كه از نظر ثروت و توسعه تجارت در صدر كشورهاي آن روزگار بود صلح نمود و به منظور استحكام و ثبات صلح و دوستي با لوديه روش ايجاد پيوندهاي خانوادگي يعني ازدواج با لوديان را برگزيد.

در قرنهاي آغازين هزاره اول پيش از ميلاد تا زمان استقرار دولت قدرتمند ماد در دهه آخر قرن هفتم ق.م. در بخش وسيعي از شمال ، غرب ، جنوب غربي و قسمتي از جنوب فلات ايران ، با نام قومها و دولتهايي چون مانايي ها ، سكاها ، كاسپي ها ، اورارتوها ، كاسي ، ايلاميها ، سومريها ، پارسها و برميخوريم كه در جريان درگيريهاي منطقه غرب فلات ايران بين خود و يا با آشوريها به عنوان حكومتهاي منطقه اي و قومها و طايفه هاي قدرتمند حضوري فعال داشته اند . در همان هزاره اول ق.م. برخي از اين قومها را با نامهاي ديگري كه از پيشينه اي بسيار كهن در منطقه برخوردار بودند ، مي خواندند ، چنانكه " اورارتوييان" و مردم ماننا ، ماد را " گوتي " مي ناميدند .
گوتي ها در كنار لولوبي ها ، ميتانيها ، ايلاميها ، كاسي ها و كاسپي ها از جمله ساكنان كهن فلات به شمار مي رفته اند كه با نام و آثار آنان از هزاره سوم پيش از ميلاد ، در منطقه آشنا هستيم .

 براي شناخت جامع فرهنگ و تمدن دوران ماد كه تاثيري بنيادين بر دورانهاي بعد و به ويژه عهد هخامنشيان گذارده است ، آگاهي بر وضع اين اقوام و دولتهاي منطقه اي گريز ناپذير مي باشد . به ويژه آنكه گروهي از تاريخ نويسان بر حسب گرايشهاي خاص خود درباره اصل و منشاء هر يك از اين قومها و منطقه حكمروايي، زبان و تمدن و رويدادهاي مربوط به آنان ، به گونه اي مطلب را عنوان كرده اند كه خواننده بدون توجه به موقعيت جغرافيايي آنان و وسعت حوزه اقتدارشان چنان مي پندارد كه هر يك به صورت جزيره اي جدا از ديگران و با اصل و منشئي متفاوت ، صاحب فرهنگ و تمدني از ريشه
ويژه و مستقل بودنده اند. وليكن در اصل، عمده آنان اقوامي بوده اند كه در منطقه هايي نه چندان وسيع در مجاورت هم هر يك در زير چتر قدرتهاي سياسي قومي و قبيله اي خود توانسته بودند حكومتهاي محلي كوچك يا متوسطي را تشكيل دهند .
شكي نيست كه قدرتهاي چون ايلامي ها، كاسي ها و ميتاني ها در طي دوراني طولاني از توانمنديهاي فراوان سياسي و تمدني شكوفا برخوردار بوده اند . چنانكه اورارتوها از حدود 900 ق.م. نزديك به سه سده توفيق يافتند كه به مرحله ايجاد يك دولت مطرح با آثاري ارزشمند در منطقه برسند و با نيرويي چون آشور، درگير شوند .

 
مهمترين ويژگي حكومت ماد اتحاد اقوام مختلفي بود كه تا آن زمان بهم پيوند نخورده بودند و مادها آنان را با پيوندهاي فرهنگي به يكديگر نزديك كردند كه اين ويژگي در عصرهاي بعد نيز همچنان پا برجا ماند. پادشاهان ماد در دوران قدرت خود حكومت مطلقه داشتند و اين سبب ايجاد يكپارچگي و وحدت در سراسر قلمرو مي شد. بطور كلي روي كار آمدن دولت آريايي ماد و گسترش متصرفات آن تا دوردست ترين نقاط و شهرهاي آسياي صغير مردم سامي نژاد آن خطه را ضعيف نموده دولتي ايراني به نام ماد جاي دولت آشور را گرفت. دولتي كه تا مدتهاي مديدي صاحب قدرت و هيبت در دنياي آن زمان به شمار مي رفت و اين امر در تاريخ دنياي كهن از اهميت زيادي برخوردار بود.

ارمغان ثروت ، براي سران ماد خصوصاً آژدهاك، تن آسايي، توجه به ظاهر تجمل پرستي و اسفناك تر از همه بي توجهي پادشاه به امور سياسي و اجتماعي گرديد و همين امر سبب فزوني ظلم و ستم و تعدي بر مردم گرديد و در نتيجه اين وضعيت مادها مهمترين عامل و نقطه قدرت و اتكاء خود يعني پشتيباني و حمايت توده مردم را از دست دادند. سران ماد نيز از ضعف شاه استفاده كرده با تقسيم قلمرو ماد هر يك اداره قمستي از اين ملك را در دست گرفتند و شاه براي تصميم گيري در امور كشور مسائل مهم را در شوراي بزرگان كه هنجمن ناميده مي شد، مطرح مي نمود تا با نظر آنان درباره آنها چاره جويي شود يكي از ايالات مستقل ، انشان در منطقه خوزستان امروزي بود كه حاكم آن با دختر شاه ماد ازدواج كرد، نتيجه اين ازدواج كوروش بود كه با مشاهده نابساماني حكومت ماد به فكر جلب بزرگان ماد و همچينن مردم ساكن در اين قلمرو و نيز پادشاه بابل افتاد. آژدهاك كه از اين امر بيمناك شد در ابتدا كوروش را به دربار فراخواند اما كوروش سرباز زد در نتيجه منازعه بين سپاه ماد و سپاه كوروش صورت گرفت اما به دليل تسليم فرمانده مادي و اتحاد او با كوروش به سمت هگمتانه شكركشي و با فتح آن به حكومت مادها خاتمه داده شد.

خورشيد آبی Design : Hadi Mehrabi                                                            Copyright 2005 bluesun